Gäddan 8, Citadellsvägen 7, г. Мальмё
Субота, 12 красавіка 2003 з 14:30 да 17:00
У праграме: Мікаэль Нюдаль распавядае пра Генадзя Айгі, шаманізм і чувашскі бельманізм. Чаяпіцце і камунікацыя, спантанныя размовы на рускай і шведскай мовах. Проста-напраста, павесялімся!
Як звычайна, плата за ўдзел складае 10 крон для сяброў і 30 крон для тых, хто не з’яўляецца сябрам таварыства (сяброўства можна аформіць падчас сустрэчы). Добраахвотная папярэдняя рэгістрацыя вітаецца.
Кароткі змест лекцыі Мікаэля Нюдаля
Расійскі паэт Генадзь Айгі, па нацыянальнасці чуваш, дэбютаваў на чувашскай мове, але па патрабаванні Барыса Пастэрнака перайшоў на рускую. Акрамя сваёй працы як паэт, Айгі з’яўляецца пасярэднікам паміж рознымі культурамі і, сярод іншага, пераклаў французскія вершы на рускую мову і чувашскую народную паэзію на французскую і італьянскую.
Генадзь Айгі жыве ў Чувашыі, дзе ён праз сваё знаёмства з паэзіяй Карла Мікаэля Бельмана перадаў гэта Чувашыі, прадставіўшы Бельмана на чувашскай мове праз рускія пераклады. Айгі таксама двойчы наведваў Мальмё і напісаў верш пра каналы Мальмё.
Чувашская мова прыняла сваю сучасную літаратурную форму з XIII да XV стагоддзяў і была пісьмовай яшчэ да таго, як татары заваявалі Русь і Сібір (якія тады не належалі Расіі). Разам з рускімі чувашы выгналі татараў у сярэдзіне XVI стагоддзя. Гэта паплечніцтва прывяло да «шлюбу» рускіх і чувашоў, які, аднак, часам прымаў форму даволі жорсткай русіфікацыі. Але нават нягледзячы на тое, што чувашы моцна абруселі і па большай частцы з’яўляюцца праваслаўнымі, ёсць рэшткі дахрысціянскай монатэістычнай чувашскай рэлігіі і культурных традыцый, якія належаць гэтай рэлігіі.
Культура чувашоў падтрымлівалася аграрным грамадствам. Змены ў жыцці з вяселлямі, хростамі, урачыстасцямі і развітаннямі з памерлымі адлюстраваны ў чувашскай народнай паэзіі. Для чувашскай культуры характэрны шырока распаўсюджаны культ дрэва і продкаў.
Аграрнае чувашскае грамадства існавала яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў таму. Асабліва пасля распаду Савецкага Саюза ўрбанізацыя чувашскага грамадства набрала абароты. Старая сельская культура ўсё часцей замяняецца сучаснай гарадской. У гэтай сітуацыі чувашская культурная эліта адкрыла для сябе паэзію Карла Мікаэля Бельмана і знайшла падабенства з тым, што зараз адбываецца ў Чувашыі. Яны бачаць выразныя паралелі з тым, што адбылося ў Швецыі XVIII стагоддзя, дзе сельскае насельніцтва было выкінута ў гарадское асяроддзе, якое складаў растучы горад Стакгольм і якое так маляўніча апісаў Бельман. Вакол Бельмана аб’ядналася чувашская інтэлігенцыя з рознымі інтарэсамі, і было створана Таварыства Бельмана. Пад кіраўніцтвам Айгі на чувашскую мову перакладзены пасланні і песні Бельмана. Кампакт-дыск з некаторымі пасланнямі Бельмана даступны на чувашскай мове.
Чувашская культурная эліта – гэта не правінцыйная культурная эліта, а сучасная, і яна выдатна разбіраецца ў заходняй літаратуры. Чувашскі бельманізм – адна з праяў гэтага.
Ульф Паўлі
