Народная асвета і адукацыйныя ўстановы: шведская традыцыя, якая аб’ядноўвае людзей

Што такое народная асвета?

Народная асвета – гэта шведская канцэпцыя, якая развіваецца больш за сто гадоў. Яе карані сыходзяць у масавыя грамадскія рухі – працоўны, цвярозніцкі і царкоўны, якія сталі платформай для барацьбы за дэмакратыю, свабоду слова, свабоду веравызнання і жаночае выбарчае права ў перыяд забароны на сходы ў Швецыі.

Пасля другой сусветнай вайны дзяржава пачала фінансава падтрымліваць народную асвету з мэтай умацавання дэмакратыі і забеспячэння роўнага доступу ўсіх грамадзян да ведаў. Сёння асноўныя мэты народнай асветы – стымуляваць уцягнутасць грамадзян, павялічыць іх удзел у грамадскім жыцці, скараціць адукацыйныя разрывы і дэмакратычна распаўсюджваць культуру і веды.

Што такое адукацыйныя ўстановы для дарослых?

Адукацыйныя ўстановы для дарослых – гэта арганізацыі, у якіх людзі добраахвотна збіраюцца разам для сумеснага навучання. Асноўная форма працы – навучальныя гурткі і культурныя мерапрыемствы. Групы звычайна невялікія і заснаваны на дэмакратычных прынцыпах. Кожны ўдзельнік можа ўплываць на змест і фармат заняткаў.

Навучальныя гурткі адчыненыя для ўсіх і не патрабуюць папярэдняй падрыхтоўкі. Распаўсюджаныя тэмы – мовы, музыка, мастацтва, грамадскія пытанні, экалогія і ўстойлівае развіццё. Апроч гурткоў адукацыйныя ўстановы для дарослых арганізуюць лекцыі, канцэрты і іншыя культурныя мерапрыемствы.

Якія адукацыйныя ўстановы існуюць?

Сёння ў Швецыі існуе восем адукацыйных устаноў для дарослых, якія атрымліваюць дзяржаўную падтрымку. У іх рознае паходжанне: некаторыя звязаныя з палітычнымі рухамі, іншыя – з рэлігійнымі, а некаторыя цалкам незалежныя.

Скруў актыўна супрацоўнічае з наступнымі адукацыйнымі ўстановамі:

• Studiefrämjandet : незалежная арганізацыя, якая спецыялізуецца на пытаннях экалогіі, прыроды, жывёл і культуры.
• Folkuniversitetet : звязана з універсітэтамі, імкнецца данесці акадэмічныя веды да шырокай аўдыторыі.

Іншыя адукацыйныя ўстановы:

• ABF : заснаванне працоўнага руху, акцэнт на дэмакратыі, роўнасці і культуры.
• Medborgarskolan : звязана з кансерватыўным рухам, развівае індывідуальныя інтарэсы.
• Studieförbundet Vuxenskolan : створана Цэнтрысцкай партыяй, Лібераламі і Асацыяцыяй фермераў; прасоўвае дэмакратыю і ўстойлівае развіццё.
• Sensus studieförbund : заснаваная на хрысціянскіх каштоўнасцях, надае ўвагу адносінам, правам і ўстойліваму развіццю.
• Studieförbundet Bilda : супрацоўнічае з хрысціянскімі цэрквамі і канфесіямі ў сферах царквы, грамадства і культуры.
• NBV (Nykterhetsrörelsens Bildningsverksamhet) : звязана з рухам цвярозасці, развівае дэмакратыю і грамадскія аб’яднанні.

Сучасныя выклікі і будучыня

Народная асвета ў Швецыі перажывае перыяд перамен. Пасля крытыкі недастатковага кантролю за дзяржаўнымі субсідыямі дзяржава паступова ўзмацніла жорсткасць патрабаванняў да адсочвання, справаздачнасці і празрыстасці, у той час як незалежнасць і ўнікальнасць народнай асветы працягваюць абмяркоўвацца. Рэформы апошніх гадоў указваюць на большую празрыстасць і больш выразныя дэмакратычныя ўмовы, але таксама і на будучыню, у якой адукацыйным установам для дарослых і народным універсітэтам спатрэбіцца прыкладаць больш намаганняў да адміністравання, кантролю і дакументавання, чым раней.

Чаму гэта важна для вас?

Калі вы нядаўна прыехалі ў Швецыю з Расіі, Украіны, Беларусі ці іншых краін, удзел у навучальных гуртках і мерапрыемствах адукацыйных устаноў – добры спосаб вывучыць шведскую мову, завесці новыя знаёмствы і лепш зразумець шведскую культуру. Дзейнасць адукацыйных устаноў адкрытая для ўсіх, незалежна ад паходжання, і дае магчымасць актыўна ўдзельнічаць у грамадскім жыцці.

Сардэчна запрашаем у шведскую традыцыю народнай асветы – унікальную магчымасць развівацца, быць актыўнымі і ўплываць на грамадства!